منبع: بنیاد طراحی تعامل (IxDF) · بازنویسی آزاد: سپنتا پویا · ترجمه: ۶ شهریور ۱۴۰۵ · زمان مطالعه: حدود ۱۰ دقیقه

کراود‌استورمینگ (Crowdstorming) چیست؟

💡 این متن «بازنویسی آزاد» است: ایده‌ها و مفاهیم مطلب اصلی با نگارش کاملاً مستقل فارسی و مثال‌های تازه بازگو شده‌اند و ترجمهٔ کلمه‌به‌کلمه نیست. بخش‌های افزودهٔ مترجم در جعبهٔ منبع مشخص شده‌اند.

جلسهٔ ایده‌پردازی شما هشت نفر دارد. کاربران محصولتان هشت هزار نفرند. سؤال ساده این است: چرا ایده‌ها را فقط از آن هشت نفر می‌گیرید؟

تعریف

کراود‌استورمینگ یعنی سراغ یک گروه بزرگ و باز از آدم‌ها رفتن، برای بارش ایده و راه‌حل و قابلیت. معمولاً از راه سکوهای دیجیتال. و بعد استفاده از همان ورودی برای شکل‌دادن کار طراحی.

واژهٔ کلیدی در این تعریف باز است. گروه از پیش انتخاب‌شده نیست و لازم نیست همه‌شان را بشناسید.

و چیزی که آن را از جمع‌سپاری جدا می‌کند، تأکیدش بر همکاری و ورودی خلاق است، نه انجام‌دادن کارهای کوچک یا گرفتن بازخورد ساده.

هشت فایده

• - ۱. حجم و تنوع ایده. به‌شکل محسوسی مفاهیم بیشتری از یک جلسهٔ متعارف تولید می‌کند، چون مشارکت‌کنندگان موازی کار می‌کنند.
• - ۲. دیدگاه‌های تازه و متنوع. دسترسی به پیشینه‌ها و فرهنگ‌ها و زبان‌ها و مهارت‌های فنی و بافت‌های استفادهٔ مختلف. چیزی که تیم درونی معمولاً از قلم می‌اندازد.
• - ۳. سرعت و دامنه. صدها ایده در چند روز، نه چند هفته. ارسال ناهمزمان است، پس نیازی به هماهنگی تقویم کسی نیست.
• - ۴. درگیری و هم‌آفرینی. وقتی کاربر را به حل مسئله دعوت می‌کنید، از مصرف‌کننده به هم‌آفرین تبدیل می‌شود.
• - ۵. هزینهٔ کمتر. هزینهٔ هر ایده یا هر مشارکت‌کننده معمولاً از گروه کانونی و مصاحبهٔ مفصل کمتر است.
• - ۶. تصمیم بهتر با ورودی جمعی. رأی‌گیری و رتبه‌بندی نشان می‌دهد کدام ایده طنین دارد. و به اولویت‌بندی قابلیت‌ها کمک می‌کند.
• - ۷. نوآوری پیوسته. می‌شود آن را در جریان بلندمدت کار جا داد، نه به‌عنوان یک رخداد یک‌بار‌مصرف.
• - ۸. کم‌کردن تونل‌دید طراحی. صداهای بیرونی زود وارد می‌شوند، پیش از آنکه سرمایه‌گذاری بزرگ انجام شود.

هشت گام اجرا

• - ۱. هدف را تعریف کنید. یک مسئلهٔ مشخص تجربهٔ کاربری. به‌اندازهٔ کافی متمرکز که ایدهٔ مفید بیاورد و به‌اندازهٔ کافی باز که خلاقیت را دعوت کند. «چه چیزی پرداخت موبایلی را برای کاربر تازه ساده‌تر می‌کند؟» بهتر از «چطور اپ را بهتر کنیم؟» است.
• - ۲. جمعیت درست را انتخاب کنید. کاربران فعلی تجربهٔ واقعی می‌آورند. کارمندان محدودیت فنی و کسب‌وکاری را می‌شناسند. عموم و اجتماع‌های همسایه، نگاه بیرونی می‌دهند.
• - ۳. سکو و قاعده‌های مشارکت را روشن کنید. انجمن، سکوی جمع‌سپاری، پورتال درونی، یا حتی یک فرم وب ساده. و از قبل بگویید معیار ارزیابی چیست.
• - ۴. راه بیندازید و فعالانه اداره‌اش کنید. ایدهٔ برجسته را علنی نشان بدهید، یادآوری بفرستید، و از مشارکت‌کننده علناً تشکر کنید.
• - ۵. ارزیابی و انتخاب کنید. با معیار روشن: اثر بر کاربر، شدنی‌بودن، محدودیت فنی، هم‌راستایی با هدف. و یادتان باشد که محبوبیت همیشه نشانهٔ تناسب نیست.
• - ۶. بهترین‌ها را پالایش و نمونه‌سازی کنید. فهرست کوتاه را به وایرفریم و نمونه تبدیل کنید.
• - ۷. نتیجه را اعلام و از مشارکت‌کننده قدردانی کنید. بگویید کدام ایده انتخاب شد، چه چیزی ساخته شد، و چه چیزی یاد گرفتید.
• - ۸. پیامد را بسنجید و دور بعد را برنامه بریزید. ببینید قابلیتِ آمده از این راه، بعد از انتشار مسئله را حل کرد یا نه.

مرحلهٔ هفتم، همان جایی است که همه رهایش می‌کنند

این بخش افزودهٔ من است. هشت گام بالا در فهرست هم‌وزن‌اند و در عمل هم‌وزن نیستند.

گام هفتم تعیین می‌کند که دور دومی وجود دارد یا نه. بقیهٔ گام‌ها کیفیت این دور را می‌سازند؛ گام هفتم کل آیندهٔ کانال را می‌سازد.

دلیلش ساده است. مشارکت‌کننده‌ای که ایده داد و جوابی نگرفت، یک بار ناراضی می‌شود. دفعهٔ بعد شرکت نمی‌کند و به دیگران هم می‌گوید که فایده‌ای ندارد.

و نسخهٔ ارزانش هیچ هزینه‌ای ندارد: برای هر ایده یک جملهٔ حکم منتشر کنید. «انجام شد»، «در نوبت است»، «انجام نمی‌شود چون…». همین سه حالت کافی است.

گران‌ترین حالت این روش، اجرا‌کردنش و بعد سکوت است. آن‌وقت هم ایده‌ها را از دست می‌دهید و هم کانالی را که برای همیشه می‌سوزد.

تفاوتش با دو چیزی که با آن اشتباه می‌شود

این تفکیک هم افزودهٔ من است، چون هر سه واژه در جلسه‌ها جای هم به کار می‌روند.

• - طوفان فکری درونی و هم‌زمان است. جمعیتش کوچک و شناخته‌شده است. و بحث زنده جریان دارد.
• - جمع‌سپاری بیرونی است و خروجی تمام‌شده می‌خواهد. یک ترجمه، یک لوگو، یک برچسب‌گذاری داده. تعاملی میان مشارکت‌کنندگان لازم نیست.
• - کراود‌استورمینگ بیرونی است و تعامل و تکرار می‌خواهد. مشارکت‌کننده به ایدهٔ دیگری واکنش می‌دهد و کمک می‌کند قوی‌ترش کند.

نمونهٔ روشنش LEGO Ideas است. کاربر محصولی پیشنهاد می‌دهد و جمعیت از آن حمایت می‌کند یا نقدش می‌کند. هم‌آفرینی از راه گفت‌وگو اتفاق می‌افتد، نه از راه ارسال‌های جدا‌جدا.

پس یک آزمون یک‌جمله‌ای: اگر مشارکت‌کننده‌ها نتوانند ایدهٔ همدیگر را ببینند، آنچه اجرا می‌کنید جمع‌سپاری است.

کجای فرایند طراحی می‌نشیند

• - کشف و پژوهش. از کاربر بپرسید چه چیزی کلافه‌اش می‌کند. این دردهای واقعی، نقشهٔ راه را از فرض‌های درونی دور می‌کند.
• - ایده‌پردازی. کاربرد اصلی‌اش همین است. چالش ساختاریافته برگزار کنید و طرح و رأی را تشویق کنید.
• - طراحی و نمونه. چند جریان یا ماکت را برای نظر جمعیت بگذارید. مشارکت‌کننده‌ها جاهایی را نشان می‌دهند که از چشم افتاده.
• - پس از انتشار. نقشهٔ راه علنی، یا دورهای کوچک تکرارشونده که کاربر روی درخواست‌ها رأی می‌دهد.

شش حالت شکست

• - سرریز ایده. ارزیابی زیر بار می‌رود. درمانش گروه‌کردن ایده‌های مشابه، رأی‌گیری، و معیار فیلتر روشن است.
• - هم‌رنگی جماعت. مشارکت‌کننده ایدهٔ محبوب را تکرار می‌کند. امکان ارسال بی‌نام و برجسته‌کردن ایده‌های کم‌رأی، ریسکش را کم می‌کند.
• - ارسال بی‌ربط. بریف مبهم به پیشنهادهای پراکنده می‌رسد. مثال و روشنی جلویش را می‌گیرد.
• - بی‌انگیزه‌شدن. مشارکت‌کنندهٔ نادیده‌گرفته‌شده کنار می‌کشد.
• - نبود فهم عمیق بافت. این روش برای بینش رفتاری ظریف یا دادهٔ حساس کاربردپذیری مناسب نیست. آنجا مصاحبهٔ فردی کار می‌کند.
• - جمعیت ناجور. انتخاب اشتباه مشارکت‌کننده به ایدهٔ ناهم‌راستا می‌رسد. باید عمداً سراغ کسانی بروید که مسئله را تجربه می‌کنند.

عددهایش هم مشخص است. دست‌کم ۵۰ تا ۱۰۰ مشارکت‌کنندهٔ فعال برای تنوع معنادار. و برای مسئلهٔ خیلی خاص، ۲۰ تا ۵۰ نفرِ هدفمند کافی است.

ارزیابی: چطور از صد ایده به سه ایده برسیم

پرهزینه‌ترین بخش این روش ارزیابی است، نه جمع‌آوری. جمع‌آوری خودش انجام می‌شود؛ ارزیابی وقت آدم می‌خواهد.

ترتیبی که کار می‌کند چهار پله دارد:

• - ۱. رأی و کامنت جمعیت. اول با رأی مثبت و نظرها ببینید کدام ایده محبوب یا تحریک‌کننده است. این پله ارزان است و فقط فهرست کوتاه می‌سازد.
• - ۲. امتیازدهی درونی. ایده‌های باقی‌مانده را با مقیاس یک تا پنج در سه محور بسنجید: شدنی‌بودن فنی، هم‌راستایی با کسب‌وکار، و اثر بر کاربر.
• - ۳. اعتبارسنجی کوتاه. برای چند ایدهٔ بالا، یک نظرسنجی کوتاه از کاربر بگیرید. رأی جمعیت و نیاز کاربر همیشه یکی نیستند.
• - ۴. بازبینی میان‌تیمی. تیم فنی و محصول را برای سنجش تناسب فنی و راهبردی وارد کنید.

و یک نشانه که بیشتر از رأی ارزش دارد: سراغ ایده‌هایی بروید که بحث و تحول داشته‌اند. ایده‌ای که چند نفر رویش نظر داده‌اند و شکلش عوض شده، درگیری واقعی را نشان می‌دهد. ایده‌ای با پنجاه رأی و صفر کامنت، فقط جملهٔ خوش‌آهنگی بوده.

با کدام روش‌ها جفت می‌شود

این روش پهنا می‌دهد و تمرکز نمی‌دهد. پس تقریباً همیشه باید کنار یک ابزار ساختاردهنده بنشیند.

• - نقشهٔ سفر مشتری پیش از آن. نقشه نقاط اصطکاک را پیدا می‌کند، و بعد شما دقیقاً روی همان نقاط چالش می‌گذارید. بی این کار، بریف کلی می‌شود.
• - نمودار خویشاوندی بعد از آن. برای گروه‌کردن صد ایده به چند تم قابل تصمیم. این دقیقاً درمان سرریز ایده است.
• - پرسونا برای نوشتن بریف. بریفی که می‌گوید «برای چه کسی» ایده‌های دقیق‌تری می‌گیرد.
• - رأی نقطه‌ای و MoSCoW برای اولویت‌بندی. بعد از رسیدن به فهرست کوتاه، برای تصمیم دربارهٔ ترتیب ساخت.

و یک قاعدهٔ کلی که از این جفت‌شدن‌ها بیرون می‌آید: کراود‌استورمینگ بدون یک ابزار همگرا، فقط انبار ایده می‌سازد. انبار ایده در جلسهٔ بعدی کسی را قانع نمی‌کند.

در بافت فارسی

یک: جمعیت شما از قبل وجود دارد و در سکوی شما نیست. بخش بزرگی از کاربران ما در کامنت اینستاگرام و گروه تلگرام و دایرکت حرف می‌زنند.

یعنی مشکل اصلی نداشتنِ سکو نیست. مشکل این است که آن حرف‌ها جایی ثبت و دسته‌بندی نمی‌شوند. پس گام سوم اینجا معنای دیگری دارد: لازم نیست سکو بسازید، لازم است کسی مسئول خواندن و ثبت‌کردن باشد.

دو: بی‌نامی اینجا از یک ملاحظه به یک ضرورت تبدیل می‌شود. همان‌طور که در سوگیری تأییدی و اثر هاثورن نوشتم، تعارف در بافت ما فشار ساختاری می‌سازد.

کاربری که با نام و عکس پروفایلش نقد می‌نویسد، ملایم‌ترش می‌کند. و نقد ملایم‌شده همان چیزی است که این روش برای پیدا‌کردنش راه افتاده بود.

سه: پاداش نقدی سخت است، دسترسی زودهنگام ارزان است. جایزه و پرداخت به مشارکت‌کننده در بازار ما دردسر اداری دارد.

اما ارز رایج دیگری در دست دارید که تقریباً مجانی است: دسترسی زودهنگام به قابلیت تازه، نام در فهرست مشارکت‌کنندگان، و یک پیام شخصی. تجربهٔ من این است که سوم از دو تای اول مؤثرتر است.

چهار و مهم‌ترین: در بازار کوچک، سوختن کانال جبران‌ناپذیر است. در بازاری با میلیون‌ها کاربر، یک کمپین بی‌جواب فراموش می‌شود.

اینجا صنعت کوچک است و خبر از چند کانال محدود می‌گذرد. یک بار بی‌جواب گذاشتن مشارکت‌کننده‌ها، سال‌ها اعتبار جمع‌آوری بازخورد را می‌برد. پس اگر تحمل گام هفتم را ندارید، گام اول را هم برندارید.

جمع‌بندی

• - کراود‌استورمینگ یعنی گرفتن ایده از یک گروه بزرگ و باز · واژهٔ کلیدی «باز» است · و تأکیدش بر همکاری و ورودی خلاق است، نه انجام کار کوچک
• - هشت فایده دارد: حجم و تنوع · دیدگاه تازه · سرعت · هم‌آفرینی · هزینهٔ کمتر · تصمیم جمعی · نوآوری پیوسته · و کم‌شدن تونل‌دید
• - هشت گام اجرا: هدف · جمعیت · سکو و قاعده · اداره‌کردن · ارزیابی · نمونه‌سازی · اعلام نتیجه · و سنجش پیامد
• - گام هفتم هم‌وزن بقیه نیست؛ تعیین می‌کند دور دومی وجود دارد یا نه · نسخهٔ ارزانش یک جملهٔ حکم برای هر ایده است
• - آزمون تفکیکش از جمع‌سپاری یک جمله است: اگر مشارکت‌کننده‌ها ایدهٔ همدیگر را نبینند، جمع‌سپاری است
• - شش حالت شکست: سرریز ایده · هم‌رنگی · ارسال بی‌ربط · بی‌انگیزگی · نبود فهم عمیق بافت · و جمعیت ناجور · و کف عددی ۵۰ تا ۱۰۰ نفر فعال است
• - و در فارسی: جمعیت از قبل در تلگرام و اینستاگرام هست · بی‌نامی ضرورت است نه ملاحظه · دسترسی زودهنگام ارزان‌ترین پاداش است · و سوختن کانال در بازار کوچک جبران‌ناپذیر